 |
| |
Toprak işleme, bitkisel üretime dayalı tarımsal faaliyetlerde ilk aşamadır. Günümüzde toprak işlemesiz tarım teknikleri konusunda yoğun çalışmalar yapılıyorsa da, bitkilerin çimlenip, gelişebilmeleri ve büyüyebilmeleri için temel isteklerin başında uygun tohum yatağı hazırlığı ile gelişme dönemlerindeki toprak işlemeye yönelik ikileme, çapalama ve boğaz doldurma gibi işlemler zorunlu toprak işleme yöntemleri olarak karşımıza çıkmaktadır.
1. Toprak İşlemenin Tanımı
Bir enerji harcayarak toprağı oluşturan yapı elemanlarının, bitkilerin istekleri doğrultusunda mekanik olarak yatay ve düşey yönde yer değiştirmesini sağlayarak homojen bir şekilde karıştırılmalarını sağlamaktır. Toprak işleme şu işlemler yapılır ;
Kesme - Kabartma - Devirme - Karıştırma - Parçalama - Ufalama-savurma - Sıkıştırma
Anız ve gübreyi karıştırarak homojen bir dağılım oluşturmayı sağlar, iyi hava ve su dengesi sağlanır. Kulaklı pulluklar ile toprak kesilip kabartılır ve döndürülür. Kilce zengin ağır topraklar kulaklı pulluklar ile işlenmelidir. Toprak frezeleri ile karıştırma ve parçalama işleri en iyi şekilde yapılır. En düzgün tarla yüzeyi toprak frezeleri ile bırakılır. Pulluğun ardından tarlaya sokularak tohum yatağı hazırlığında kullanılan aletler 2.sınıf toprak işleme aletleridir. Bu aletlerle yapılan toprak ilemeye ikileme denir.
1.1. Kuru tarım Bölgelerinde toprak işleme
Kuru tarım bölgeleri ve özellikleri
Yıllık yağış miktarı 500 mm altında olan bölgeler kuru tarım bölgeleridir.
Kuru tarım bölgelerinin temel ürünü hububattır.
Hububatın kuru tarım koşullarında vegetatif büyüme evreleri zayıftır ve toprağa az miktarda organik madde sağlarlar.
Az organik madde toprakta strüktürün çabuk bozulmasını engelleyemez ve toprak erezyona (rüzgar ve su) uğrar.
Bitkisel üretimi artırmaya yönelik önlemler
1 - Kuraklığa dayanıklı kültür bitkilerinin tarımını özendirmek.
2 - İyi bir yabancı ot kontrolünün yapılmasını sağlamak.
3 - Düşen yağışı toprakta tutmaya yönelik önlemleri artırmak.
O halde ilk Hedef :
Kuru tarım bölgelerinde toprak işlemenin hedefi toprak neminin korunması ve yabancı ot kontrolünün iyi yapılması olmalıdır.
Kuru tarımda toprak işleme kuralları
1 - Kuru tarım bölgelerinde devirmeden toprak işleme etkili yöntemdir. Kazayağı, ağır kültivatör ve dar uçlu toprak işleme aletleri kuru tarım bölgeleri için uygundur. Kulaklı pulluklar ise kuru tarım bölgelerinde kullanılmamalıdır.
2 - Toprak frezelerinin ikileme amacı ile kullanılması asla önerilmez.
3 - Zaman zaman nem engeli (malç) yapılması istenmelidir.
Nem engeli-Malç
Kuru tarım bölgelerinde buharlaşmaya engel olmak amacı ile tarla yüzeyine bırakılan, zaman zaman yeşil bitki örtüsünden, zaman zaman ise toprağın bizzat kendisinden oluşan örtüye malç ya da nem engeli denir.
Yeşil bitki ile yapılan nem engelinde :
1-Toprak alttan kapillarite kırılacak şekilde kabartılır.
2-Yabancı otların kökleri kesilerek ölmeleri sağlanır.
3-Kesilen yabancı otlar tarla yüzeyine dağıtılır.
Yeşil bitki artıklarının yeterli olmadığı bölgelerde toprak yüzeyinde 5-7 cmkaba ve kuru toprak katmanı serilerek nem engeli yapılır.
Gevşek yapılı ve organik maddece zengin topraklarda nem engeli kolay yapılır.
Ağır bünyeli (killi) topraklarda oluşan kesekler nem engelini zorlaştırır.
Geçirgenliği yüksek olan kumlu topraklarda nem engelinin yapılmasının bir yararı yoktur.
Anız, anız bozma ve nadas..
Anız, bir hasat döneminin ardından tarla yüzeyinde kalan kurumuş kök ve bitki gövdelerinden oluşan organik artıktır. Bu artıkların ertesi yıl toprak işleme ile yeniden toprağa karıştırılmasına anız bozma denir.
Anız bozmada iş derinliği ortalama 12 cm civarındadır. Anız bozularak bitki artıkları toprağa gömülerek burada çürümesi ve toprağı organik maddece zenginleştirmesi sağlanır. Yabancı ot tohumları da anız bozularak tarlaya gömülmekte ve burada çimlenen yabancı otlar daha sonra yeşil nem engeli için kullanılabilmektedir. Kurak bölgelerde arazinin nem ve bitki besin elementleri yönünden bir dengeye ulaşabilmesi amacıyla boş bırakılmasına nadas denir.
Nadasta başarı oluşturulan nem engelinin uygunluk derecesine bağlıdır. İkileme ve üçleme ile yabancı otların öldürülmememsi durumunda nadasın yararı kaybolmakta ve verim %50 oranında düşmektedir. Nadas yapmak için ilk toprak işleme mart ve nisan ayında yapılmalıdır. Nadasta gecikme, tarlada yabancı otların çoğalması ve topraktan nem kaybının fazlalaşması demektir. Toprak işlemenin kazandırdıkları.
Amacına uygun yapılmış toprak işleme ile şunlar elde edilir.
• Bitkilerin isteğine uygun tohum yatağı hazırlığının sağlanması
• Yabancı ot kontrolü
• İyi bir toprak tesviyesi
• Toprağın biyolojik ve kimyasal olarak düzenlenmesi
• Toprakta nem dengesinin sağlanarak tavına getirilmesi
• Kapillarite kırılarak buharlaşmanın önlenmesi
• Toprak sıcaklığını koruma
• Toprak katmanlarının sıkışıklığına son verme
• Hastalık ve zararlılar ile savaş
• Anız ve gübrenin toprağa gömülerek toprağın zenginleşmesi
• Toprak erezyonunun önlenmesi
1.2. Normal ve sulu tarım bölgelerinde toprak işleme
Kuru tarım özellikleri taşımayan bölgeler
Yıllık yağış miktarı 600-1500 mm olan bölgeler normal ve sulu tarım bölgeleridir. Suyun dengeli kullanımı, toprakta pullukla kapillaritenin kırılarak yüzeyde ise ikileme ile yumuşak toprak katmanının oluşturulmasıile sağlanır. Bu bölgelerde toprak, kulaklı pulluklarla zaman zaman 25 cm'ye kadar derinlikte işlenerek, toprak canlılığı daha derinlere götürülmüş olunur. Yıllık yağış miktarı 1500 mm'nin üzerinde olan çok nemli bölgelerde ise kurutmaya yönelik kanalların açılması önem taşır. Toprak sıkça derin işlenir ve devrilerek topraktan nemin uçması sağlanır. |
| |
|